Satanizm Üzerine

I. Lucifer Tanrı İse: İsyanın Kendi Anlamını Yitirmesi

Satanizm üzerine düşünürken, her şeyden önce cevaplanması gereken temel soru şudur: Lucifer Ontolojik Olarak Nedir? O bir Tanrı mıdır; yoksa Tanrı tarafından yaratılmış fakat daha sonra Tanrı'ya başkaldırmış bir varlık mıdır? Bu soru basit bir metafizik ayrıntı değildir. Aksine bu durum Satanizm'in kendi içerisinde tutarlı bir ahlâk ve normatiflik anlayışı kurup kuramayacağını belirleyen temel meseledir. Öncelikle Lucifer'ın Tanrı olduğu ihtimali ele alınmalıdır. Eğer Lucifer evrenin yaratıcısı, varlığın nihai kaynağı ve normatif gerçekliğin temeli olan bir Tanrı ise, artık onun Tanrı'ya isyan ettiğinden söz edilemez. Çünkü Tanrı olan bir Lucifer'ın kendisinden üstün başka bir Tanrı'ya karşı başkaldırması teknik olarak mümkün değildir. İsyan kavramının kendisi, isyan eden ile kendisine karşı isyan edilen arasında bir ayrım ve farklılık bulunmasını gerektirir. Başka bir ifadeyle, Lucifer hem Tanrı hem de Tanrı'ya başkaldıran bir varlık olamaz. Çünkü “Tanrı'ya isyan eden Lucifer” dediğimiz anda Lucifer'ı Tanrı kavramından ayırmış oluruz; fakat Lucifer'ı Tanrı olarak kabul ettiğimiz anda da onun kendisinden üstün bir Tanrı'ya karşı isyan etmesi için gerekli olan ontolojik ayrım ortadan kalkar. Bununla birlikte Lucifer gerçekten yaratıcı ve ilahî bir varlıksa, insanlara normatif hükümler verebilmesinin metafizik temeli ortaya çıkar. “İnsan bunu yapmalıdır” şeklindeki bir buyruk, bu normatifliği veren varlığın ilahî potansiyeline dayanabilir. Böyle bir durumda Lucifer'ın buyrukları ilahî buyruk niteliği kazanabilir. Ancak bunun önemli bir sonucu vardır: Satanizm artık Tanrı'ya karşı bir isyan doktrini olarak kurulamaz. Lucifer Tanrı ise, Satan'ın karşı çıktığı Tanrı Lucifer olamaz. Dolayısıyla “Tanrı'ya karşı Lucifer” fikri, Lucifer'ın Tanrı olduğu kabul edildiği anda kendi anlamını kaybeder.

II. Lucifer Tanrı Değilse: İsyanın Mümkün olması, Fakat Bu durumda da Objektif Normatifliğin Ortadan Kalkması

Şimdi ikinci ihtimale geçelim. Lucifer Tanrı değildir. O, Tanrı tarafından yaratılmış fakat Tanrı'nın varlığını reddetmiş gerçek bir metafizik varlıktır. Bu durumda isyan kavramı anlam kazanır. Lucifer, kendisinden ontolojik olarak üstün olan Tanrı'nın iradesine karşı çıkabilir. Satanizm de bu başkaldırıyı özgürlük, bağımsızlık veya "otoriteye isyan" şeklinde yorumlayabilir. Fakat tam da burada başka ve daha temel bir soru ortaya çıkar: Tanrı olmayan Lucifer'ın insanlara objektif ahlakî buyruklar verme yetkisi nereden gelmektedir? Bir varlığın güçlü olması, doğaüstü olması, insanlardan daha zekî olması (ki şeytan ile insan arasında böyle bir hiyerarşi olmak zorunda değildir) veya Tanrı'ya karşı çıkabilecek bir konumda bulunması, ona kendiliğinden objektif bir ahlakî norm koyma yetkisi kazandıramaz. Lucifer'ın “Bunu yapmalısınız” demesi, tek başına “Bunu yapmak objektif olarak ahlâken iyidir” sonucunu doğurmaz. Hatta eğer Lucifer Tanrı değil ise insanlara karşı hiçbir şekilde normatif konuşamaz. İlahi Buyruk Teorisi açısından objektif ahlâkî yükümlülüğün tek kaynağı teizmin Tanrısıdır. Dolayısıyla Tanrı olmayan Lucifer'ın kendi iradesi, ne kadar güçlü veya doğaüstü olursa olsun, kendiliğinden ilahî buyruk haline gelemez. Burada son derece önemli bir ayrım ortaya çıkar: Lucifer'ın insanlara vesvese vermesi başka, Lucifer'ın insanlara objektif olarak ne yapmaları gerektiğini söyleme yetkisine sahip olması ise bambaşka bir şeydir. Lucifer insanlara vesvese verebilir. Onları bazı günah anlayışlarına ikna etmeye çalışabilir. İnsanlara kendi değerlerini açıklayabilir. Hatta onları Tanrı'nın indirdiği normatif sisteme karşı çıkmaya çağırabilir. Fakat bütün bunlar onun sözlerini objektif ve bağlayıcı bir ahlâk yasasına dönüştüremez. Dolayısıyla bu modelde Lucifer'ın Tanrı'ya isyan etmesi mümkündür; fakat bu modelde Lucifer'ın insanlara karşı ilahî bir normatif hakikât olarak konuşması temellendirilemez.

III. Satanizm Ontolojik Tercihini Yapmak Zorundadır

Bütün bunların sonucunda Satanizm açısından kaçınılması güç bir ikilem ortaya çıkmaktadır. Eğer Lucifer Tanrı ise bu durumda Lucifer Tanrı'ya isyan edemez. Çünkü bu durumda Lucifer'ın kendisine karşı başkaldıracağı daha üstün bir Tanrı bulunmamaktadır. Bu durumda Lucifer'ın normatif potansiyeli açıklanabilir ve böyle bir durumda Satanizm teist olmuş olur; fakat bu durum yaşandığında bu sefer “Tanrı'ya başkaldıran Satan” anlayışı ortadan kalkar. Eğer Lucifer Tanrı değilse, Tanrı'ya isyan edebilir. Fakat bu durumda da Lucifer'ın insanlara objektif ve ilahî anlamda bağlayıcı ahlâkî buyruklar verme yetkisi bulunamaz. Çünkü Tanrı olmayan bir varlığın kendi iradesi yalnızca kendi iradesidir; bu durumda onun iradesini objektif ahlâk yasasına dönüştürecek olan ilahî bir sistem söz konusu değildir. Böylece Satanizm, Lucifer'ın ontolojik statüsü konusunda bu iki ihtimalden birini açıkça belirlemek zorundadır. Satanizm Lucifer'ı Tanrı olarak kabul ediyorsa, Satanizm'in Tanrı'ya isyan söylemini terk etmesi gerekir. Satanizm Lucifer'ı Tanrı olmayan ve Tanrı'ya isyan eden bir varlık olarak kabul ediyorsa, bu kez de onun insanlığa objektif ahlâkî buyruklar verme iddiasından vazgeçmesi gerekir. (Örneğin böyle bir satanist anlayış rasyonel egoist olamaz) Çünkü mesele yalnızca Satan'a inanmak veya Tanrı'ya karşı çıkmak değildir. Asıl mesele, objektif normatifliğin kaynağının ne olabileceğidir. Bir varlık Tanrı'ya başkaldırabilir; fakat bu, ona objektif ahlâk yaratma yetkisi vermez. Bir varlık insanlara objektif ahlâk gönderebiliyorsa ve bunun kaynağı onun kendi ilahî kapasitesi ise, o zaman bu durumda böyle bir metafizik varlığı Tanrı'ya başkaldıran bir varlık olarak tanımlamak mümkün değildir. Satanizm bu nedenle Lucifer'ın ve şeytanın ne olduğunu seçmek zorundadır: Lucifer veya şeytan bir Tanrı mıdır, yoksa Lucifer veya şeytan Tanrı'ya isyan eden ve yaratılmış olan bir varlık mıdır? Birincisi seçilirse isyan kavramı ve ikincisi seçilirse ise objektif normatiflik ve ahlâk kavramı terk edilmek zorundadır. Satanistler ise bu ayrımı fark edememiştir.

IV. Ateistik Satanizm'in İçsel Olarak Çelişkili Olması Üzerine

Ateistik Satanizm, Satan'ın Tanrı olmadığını söylemekle kalmaz; aynı zamanda Satan'ın ontolojik olarak gerçek bir varlık olmadığını, sadece insanın belirli düşüncelerini, değerlerini veya psikolojik eğilimlerini ifade eden sembolik bir figür olduğunu kabul eder. Ancak Ateistik Satanizm'in temel problemi de tam olarak burada ortaya çıkar. Çünkü Satan'ın gerçek bir metafizik varlık olmadığı ve yalnızca sembolik bir temsiliyetten ibaret olduğu kabul edildiğinde, Satan'a herhangi bir objektif normatiflik potansiyeli atfetmek mümkün değildir. Bununla birlikte Ateistik Satanizm yalnızca “Satan gerçek bir varlık değildir” demekle yetinmez; Ateistik Satanizm aynı zamanda Satan'ın temsil ettiği kabul edilen birtakım değerleri aynı zamanda normatifleştirmeye çalışır. Özgürlük, bireycilik, haz, isyan veya rasyonel egoizm gibi kavramlar belirli bir normatif sistem içerisinde savunulur. Fakat burada cevaplanması gereken temel soru şudur: Eğer Lucifer gerçek bir Tanrı değil ise Bu değerler hem nereden gelmektedir ve hemde niçin benimsenmelidir? Çünkü “bu insan özgür oldu”, “insanlar hazdan hoşlandı” veya “insanlar kendi çıkarlarını gözetir” demek yalnızca betimleyici ifadeler ortaya koyar. Buna karşılık “özgürlük iyidir”, “haz almak güzeldir”, “insan kendi çıkarını gözetmelidir” veya “rasyonel egoizm benimsenmelidir” demek, artık doğrudan normatif hükümler vermektir. Normatif bir hüküm yalnızca insanların fiilen ne yaptığını açıklamaz; aynı zamanda da insanların ne yapması ve ne yapmaması gerektiğini ileri sürer. Dolayısıyla Ateistik Satanizm'in önünde kaçınılmaz bir temellendirme problemi bulunmaktadır: Tanrı'yı ve gerçek bir metafizik Satan'ı reddeden bir sistem, normatif hükümlerinin bağlayıcılığını nereden almaktadır? İlahi Buyruk Teorisi açısından bu sorunun cevabı açıktır. Objektif ahlâkî yükümlülüğün kaynağı, insanın öznel tercihi, toplumsal uzlaşma, biyolojik eğilimleri veya sembolik figürler değil, teizmin Tanrısı'nın ilahî ve normatif potansiyelidir ve bu potansiyel için bireyin teist olması gerekmez. Bir davranışın “iyi”, “kötü”, “doğru”, “yanlış”, “yapılması gereken”, “yapılmaması gereken” "ahlâklılık" veya "ahlâksızlık" olan bir davranış olduğunu söylemek, o davranışa yalnızca kişisel bir beğeni veya nefret atfetmekten daha fazlasını gerektirir. Çünkü “iyi” ile “hoşuma gidiyor”, "yapmalıyım" ile “ben bunu tercih ediyorum” ve “yapmalısın” ile “ben senin bunu yapmanı istiyorum” aynı anlamlara sahip değildir. İşte İlahi Buyruk Teorisi, bu ayrımı teizmin Tanrısı'nın normatif potansiyeli üzerinden temellendirir. Tanrı'nın buyruğu, insanın kişisel tercihlerinden bağımsız olarak bağlayıcı bir ahlâkî yükümlülük oluşturabilir. Ateistik Satanizm ise aynı temellendirmeyi yapmak zorundadır; ancak Ateistik Satanizm ideolojisi bunu Tanrı'ya başvurmadan yapmak durumundadır çünkü Ateistik Satanizmde Tanrı yoktur. Sorun, Satan'ın sembolik niteliği üzerinden daha da belirgin hale gelir. Eğer Satan gerçek bir metafizik varlık değilse ve Satan Tanrı değil ise, onun kendisinden herhangi bir normatif buyruk çıkarmak mümkün değildir. Bir sembol kendi başına ahlâkî yükümlülük oluşturamaz. Sembol yalnızca insanların ona yüklediği anlamı temsil eder. Bir insan Satan'ı özgürlükle, başka biri bireycilikle, bir başkası ise hazla veya rasyonel egoizmle ilişkilendirebilir. Fakat insanların bir sembole belirli anlamlar yüklemesi, o anlamların objektif olarak hakikât veya bağlayıcı olduğunu göstermez. Dolayısıyla “Satan özgürlüğü temsil eder” demek, özgürlüğün niçin ahlâken iyi olduğunu henüz açıklamaz. “Satan hazcılığı temsil eder” demek, haz almanın niçin ahlâken tercih edilmesi gerektiğini ortaya koyamaz. “Satan rasyonel egoizmi temsil eder” demek ise rasyonel egoizmin niçin benimsenmesi gerektiğini temellendiremez. Burada temsil etmek ile ontolojik olarak temellendirmek arasındaki fark gözden kaçırılmamalıdır. Bir sembol herhangi bir düşünceyi temsil edebilir; fakat o düşüncenin objektif olarak iyi veya ahlâken bağlayıcı olduğunu yalnızca temsil ilişkisi açıklayamaz. Bu nedenle Ateistik Satanizm, Satan'ı sembolik bir figür olarak tanımladığı ölçüde, Satan'a dayandırabileceği normatif sistemin de sembolik olduğunu kabul etmek zorundadır. Ancak sembolik bir normatif sistem, hakikî ve objektif bir normatif sistem değildir; nihayetinde böyle bir sistemi değerli zannettiren şey insanın kendi tercihidir ve hiçbir objektif ahlâk insanların tercihlerine göre şekillenemez. Aynı problem hedonizm açısından da açık biçimde ortaya çıkar. “İnsanlar genel olarak hazdan hoşlanır” şeklindeki bir önerme, insan psikolojisi hakkında betimleyici bir tespit olabilir. Fakat bundan “insanlar haz almak için yaşamalıdır” veya “haz iyi bir şeydir” sonucuna kendiliğinden geçilemez. Çünkü ilk ifade insanların ne yaptığını veya ne hissettiğini anlatırken, ikinci ifade ise insanların ne yapması gerektiğini ve neyin değerli olduğunu söylemektedir. Aradaki fark yalnızca dilbilgisel değil, metaetik bir farktır. Benzer şekilde rasyonel egoizm de yalnızca insanların kendi çıkarlarını gözettiğini söylemekten ibaret değildir. “İnsan kendi çıkarını gözetmelidir” denildiği anda bir değer yargısı ortaya çıkar. Dolayısıyla Ateistik Satanizm hedonizmi veya rasyonel egoizmi yalnızca psikolojik gerçeklikler olarak anlatabilir ve Ateistik Satanizm böyle yaptığında bu sefer hedonist olmuş olmaz veya böyle bir ideoloji rasyonel egoist olmuş olmaz. Böyle bir ideoloji sadece psikolojik egoizmi savunmuş olur ve psikolojik egoizm rasyonel egoizm demek değildir; Ateistik Satanizm egoizmin veya hedonizmin niçin ahlâken benimsenmesi gerektiğini ayrıca temellendirmek zorundadır. İlahi Buyruk Teorisi açısından ise normatifliğin nihai kaynağı teizmin Tanrısı'nın iradesidir. Böylece “olması gereken” ile “olan”, “ahlâken iyi” ile “arzulanmış olan” ve “yükümlülük” ile “keyfiyet” birbirinden ayrılabilir. Burada daha genel bir felsefî problem de ortaya çıkmaktadır. Ateistik bir evren tasavvurunda Tanrı'nın aşkın ve normatif potansiyeli bulunmadığı için, ahlâkın, etiğin ve objektif anlamın hangi ontolojik temele dayanacağı sorusu kaçınılmaz hale gelir. İlahi Buyruk Teorisi açısından Tanrı'nın bulunmadığı bir evrende ahlâkî kavramların objektif ve bağlayıcı gerçeklikler olarak temellendirilmesi mümkün değildir. Böyle bir evrende insanlar elbette “ahlâk”, “etik”, “iyi”, “kötü” veya “anlam” kelimelerini kullanabilirler; fakat bu durumda bu kelimelerin objektif gerçekliklere hizmet ettiği ayrıca gösterilmelidir. Aksi durumda bunlar yalnızca insanın oluşturduğu, insanın tercihleriyle anlam kazanan ve nihai olarak herhangi bir aşkın normatif sisteme dayanmayan kavramlar olarak kalacaktır. Bu nedenle Ateistik Satanizm, Tanrı kavramını yok sayarken aynı zamanda belirli değerleri “iyi”, “doğru”, “özgürleştirici” veya “benimsenmesi gereken” değerler olarak savunuyorsa, bu normatif iddiaların temeli ayrıca açıklanmak zorundadır. İşte Ateistik Satanizm'in temel çelişkisi burada belirginleşmektedir: Sistem bir taraftan Tanrı kavramını yok sayarken aynı anda aşkın bir normatif sistemin olabileceğini iddia etmektedir ve bu sentez baştan aşağı çelişkilidir. Satan'ın gerçek bir varlık olmadığı kabul edildiğinde, Satan'ın kendisi bu normatif boşluğu dolduramaz. Çünkü gerçek olmayan bir varlığın kendi başına normatif konuşma, ahlâkî yükümlülük oluşturma veya bir olguyu objektif olarak iyi hâle getirip onu temellendirme gücü bulunamaz. Eğer “Satan'ın temsil ettiği değerler” yalnızca insanların Satan'a yüklediği anlamlardan ibaretse, bu değerlerin objektifliği de insanın tercihinden bağımsız olarak açıklanamaz. Dolayısıyla Ateistik Satanizm, bir yandan metafizik ve Tanrısal normatifliği reddederken diğer yandan ise onun yerine sembolik bir normatiflik koymaya çalışmaktadır. Fakat sembol tek başına normatiflik oluşturamaz; sembol yalnızca insanların beşerî bir anlam atfettiği bir temsildir. Bu nedenle İlahi Buyruk Teorisi açısından Ateistik Satanizmdeki sorun, yalnızca Satan'ın gerçek olup olmaması değildir. Daha derindeki sorun şudur: Tanrı yokken İnsan niçin herhangi bir olguyu yalnızca tercih etmekle kalmayıp onu gerçekten iyi, doğru veya yapılması gereken bir değer olarak kabul etmelidir? Ateistik Satanizm bu soruya Tanrısız bir zeminde cevap vermek zorundadır. Eğer “haz iyidir”, “özgürlük iyidir”, “bireycilik iyidir” veya “rasyonel egoizm benimsenmelidir” deniyorsa, bu ifadelerin niçin objektif olarak görev olduğu gösterilmelidir. Sadece bunların Satan'ın temsil ettiği değerler olduğunu söylemek yeterli değildir. Çünkü Satan'ın sembolik olması, temsil edilen değere objektif doğruluk veya normatiflik kazandıramaz. İnsanların bir sembole yüklediği anlam, o anlamın evrensel ve bağlayıcı bir ahlâkî gerçeklik olduğunu kanıtlamaz. Dolayısıyla İlahi Buyruk Teorisi açısından Ateistik Satanizm'in problemi, yalnızca Satan'ın Tanrı hale gelmesini reddetmesi değildir; asıl mesele Ateistik Satanizm'in normatifliğin aşkın kaynağını reddettiği halde terminolojik olarak hâlâ normatif konuşmaya devam etmesidir. Eğer Satan gerçek değilse, Satan normatif bir sistem olamaz. Eğer Tanrı yoksa, ilahî buyruk da yoktur. Eğer ilahî buyruk yoksa, objektif ahlâkî yükümlülüğün kaynağı ayrıca açıklanmalıdır. Bu açıklama yapılmadığı sürece “iyi”, “kötü”, “doğru”, “yanlış”, “yapılmalı” ve “yapılmamalı” gibi ifadeler yalnızca insanın kendi tercihlerini normatif bir dil içerisinde ifade etmesinden ibaret olarak kalır ve tam olarak böyle bir şey temelsizdir. Bu sebeple İlahi Buyruk Teorisi, Ateistik Satanizm'in normatif iddialarını temellendirilmemiş olarak değerlendirir ve objektif ahlâkın ancak aşkın, ilahî ve normatif bir metafizik Tanrı üzerinden temellendirilebileceğini savunur. Tanrı'sız bir sembol objektif ahlâk iddia edemez; gerçek olmayan bir Satan normatif konuşamaz; insanların psikolojik tercihleri ise tek başına objektif bir yükümlülük veya objektif bir ahlâk yaratamaz. Objektif normatifliğin nihai kaynağı, İlahi Buyruk Teorisi açısından yalnızca teizmin Tanrısı'nın ilahî ve metafizik potansiyelidir ve Ateistik Satanizm tam olarak bunu anlayamamıştır.

Yazar: Oğuzhan Kurt